kariminia.kateban.com, Articles by Morteza Karimi-Nia
  
آخرین نوشته ها
لینک های روزانه

    این مقاله به معرفی و تحلیل نسخه‌ای از قرآن همراه با ترجمۀ فارسی می‌پردازد که در ربیع الآخر سال 546 هجری به دست ابوالفخر زعفرانی احتمالاً در ری کتابت شده است. در قیاس با سایر آثار مشابه، این نسخه را باید کهن‌ترین قرآن کامل، تاریخ‌دار و مترجَم فارسی دانست که اکنون به دست ما رسیده است. این نسخه اکنون در موزۀ رضا عباسی در تهران نگهداری می‌شود، اما نسخه‌ای دیگر به کتابت همین فرد (مورَّخ جمادی الاخر سال 548 هجری در ری) در کتابخانۀ سازمان دیانت ترکیه (آنکارا) نگهداری می‌شود که شباهت‌های بسیاری با نسخۀ تهران دارد. متن قرآن (نسخۀ تهران) به قلم نَسخ کهن کتابت شده و ترجمۀ آیات با حروف ریز در میان سطرها قرار گرفته است. این ترجمه بر اساس گزینش و ویرایشی از ترجمۀ فارسی آیات قرآن در تفسیر سورآبادی، تألیف مفسّر کَرّامی خراسان، ابوبکر محمد بن عتیق نیشابوری (م 494 ق) انجام گرفته است. ترجمۀ فارسی زعفرانی تا حد زیادی لفظ به لفظ، و حاوی بسیاری از واژه‌ها و تعابیر کهن فارسی است که برخی از آنها تنها در تفسیر سورآبادی آمده است. با این همه، ابوالفخر زعفرانی که احتمالاً از خاندان زعفرانی‌های ری بوده است، به سبب تمایلات معتزلی خود و پدرانش، به رونویسی صرف از تفسیر سورآبادی نپرداخته، بلکه واژه‌ها و ساختار فارسی جملات را به اختیار خود تغییر داده، و در برخی مباحث کلامی، دیدگاه معتزلی خود را بر نگرش کرّامی سورآبادی ترجیح داده است. مقالۀ حاضر با مرور زبان و گویش فارسی در این ترجمه، به جدولی از مهم‌ترین داده‌های کلامی معتزلی، و نیز فهرستی از مهم‌ترین موارد اختلاف قرائات در متن و ترجمۀ فارسی آیات اشاره می‌کند.

    انجامۀ پایانی قرآن زعفرانی، نسخۀ موزۀ رضا عباسی، تهران (مورخ ربیع الآخر 546 قمری)
    انجامۀ پایانی قرآن زعفرانی، نسخۀ موزۀ رضا عباسی، تهران (مورخ ربیع الآخر 546 قمری)


    انتشار یافته در ترجمان وحی مبین، سال بیست و سوم، ش 3، شمارۀ پیاپی 46، پاییز و زمستان 1398

    برای دریافت متن کامل مقاله، کلیک کنید

    يكشنبه ۲۵ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۴:۵۰
    نظرات



    نمایش ایمیل به مخاطبین





    نمایش نظر در سایت

    محسن عابدیان
    ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ ساعت ۴:۳۳
    با سلام خدمت استاد خواستم پیشنهاد کنم یک احتمال دیگر در باره کاتب قرآن زعفرانی در نظر گرفته شود و آن انتساب کاتب به روستای زعفرانیه سبزوار است اگر بتوان قدمت این روستا را تا قرن ششم اثبات نمود و این احتمال با نکته استاد علی اشرف صادقی هم سازگار است.

    سلام علیکم.
    سپاس از یادآوری تان. زعفرانیۀ سبزوار اگرچه قدمتش به قرن ششم و چه بسا به پیش از آن نیز می رسد، اما باوجود تصریح ابوالفخر زعفرانی به شهر "ری" در ترجمۀ قرآنش (نسخۀ آنکارا)، بسیار نامحتمل است. بیفزاییم که گرایش اعتزالی ابوالفخر زعفرانی، انتساب او به زعفرانیۀ ری را قوی تر می کند.