kariminia.kateban.com, Articles by Morteza Karimi-Nia
آرشیو
آخرین نوشته ها
لینک های روزانه
    برای ما بنویسید



    نمایش ایمیل به مخاطبین





    نمایش نظر در سایت

    این عنوان رساله‌ای است که من برای دریافت مدرک دانشگاهی ام در سال 1394 نوشته‌ام. در این مدت، گاه پیش می‌آید که دوستانی از من سراغ این اثر را می‌گیرند و من چون می‌دانم به این زودی‌ها احتمالا نمی‌توانم نسخه‌ای ویراسته از آن، همراه با انبوهی یافته‌های دیگرم درباب این مفسر بزرگ شیعه را در قالب کتابی منتشر کنم، اکنون متن رساله را بی کم و کاست، و با اعتراف به...
    سه شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۸:۱۰
    مقایسه‌ای میان نسخۀ 1586 و نسخۀ 4354الف و چند برگۀ قرآنی در حراج‌های لندن چکیده قرآن‌های منسوب به دستخط امامان شیعه(ع) مجموعه‌ای از قدیم‌ترین مصاحف قرآنی در جهان اسلام و به‌ویژه ایران را تشکیل می‌دهند. بیشتر این مصاحف اکنون در کتابخانه‌ها و موزه‌های ایران، و پس از آن در عراق، ترکیه، مصر، یمن، هند، و برخی کشورهای اروپایی چون انگلستان و آلمان نگهداری...
    پنجشنبه ۱۶ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۶
    چکیده: واژه‌ی تکامَد (hapax legomenon در عربی: اللفظ الفرید/ الفرائد) به کلمه‌ای اطلاق می‌شود که تنها یک بار در سراسر یک متن به‌کار رفته باشد. بنابراین به واژه‌ای که تنها یک بار در متن قرآن کریم به‌کار رفته باشد و هیچ مشتق یا هم‌خانواده‌ای از آن، در متن قرآن نباشد، "تکامَد قرآنی" می‌گوییم. مثال‌هایی از تکامَد قرآنی عبارتند از: صَمَد، اِرم، زنجبیل، یقطین، و تسنیم. بر...
    سه شنبه ۲۷ تير ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۱۶
    چکیده تفسیر طبری از جمله‌ی تفاسیر مهم جهان اسلام است. طبری در این اثر از روایات تفسیری شیعه بسیار اندک بهره می‌جوید؛ همچنان که نخستین مفسران شیعه‌ی هم‌عصر وی نیز ـــ چون عیاشی، قمی و فرات کوفی ـــ توجهی به نقل روایات غیر شیعی ندارند. بااینحال، به نظر می‌رسد که این تفسیر علاوه بر اثرگذاری مستقیم بر دیگر تفاسیر عامه‌ی مسلمانان، از اواخر سده‌ی 4ق با تفاسیر شیعی...
    شنبه ۲۴ تير ۱۳۹۶ ساعت ۱:۲۵
    رسم کامل یا ناقص یکی از موارد مهم بررسی در قرآن‌های کوفی کهن، میزان و کیفیت حضور رسم یا املای ناقص در آنهاست. رسم ناقص (scriptio defective) را در برابر رسم کامل (scriptio plena) به کار می‌بریم و مراد از آن بی قاعدگی‌هایی است که به مرور در قرون متأخر رفع شده و در رسم کنونی مصاحف نمونه‌های کمتری از آنها به چشم می‌خورد. فی‌المثل املای شای به جای شی، املای باییت به‌جای بایٰت، املای...
    جمعه ۲۳ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۹:۰۴
    ابواحمد عبدالله بن محمد بن ابی‌علان (321ـ409 ق)، از معتزلیان قرن چهارم، همانند قاضی عبدالجبار همدانی مسند قضاوت داشت و همچون او از معتزلیان بهشمی (پیرو ابوهاشم جبائی) به‌شمار می‌آمد. وی كه شاگرد ابوعبدالله بصری (م 369 ق) بود، در اهواز به تدریس كلام معتزلی و قضاوت اشتغال داشت، و ظاهراً تفسیری بر قرآن نوشته است (ابن‌مرتضی، ص 114)، اما تراجم نگاران اهل سنت همگی به شهرت وی...
    دوشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۲:۵۸
    قرآن‌های عصر اموی: مقدمه‌ای درباب کهن‌ترین مصاحف، نوشته‌ی فرانسوا دِروش، لایدن: انتشارات بریل، 2014. شابک: 9789004255654. François Déroche, Qur’ans of the Umayyads: A First Overview, Leiden: Brill, 2014. Xiv+194 pp. (with 45 illus.), ISBN: 9789004255654. کتاب فوق از آخرین آثار مهم انتشار یافته در حوزه‌ی مخطوطات قرآنی است که اکنون (به قلم من و سرکار خانم آلاء وحیدنیا) به فارسی ترجمه شده و در حال انتشار است. از آنجا که قرار...
    دوشنبه ۲۱ دي ۱۳۹۴ ساعت ۷:۰۱
    بسمله و عدّ الآی: در سراسر این نسخه علائم پایان آیه یا جداکننده‌ی آیات وجود ندارد، و این ــ چنانکه خواهم گفت ــ یکی از علائم متأخر بودن نسخه، و تعلق آن دست کم، به اواخر قرن دوم و سراسر قرن سوم است، اما تخمیس و تعشیر یعنی شمارش پنج‌تایی و ده‌تایی آیات با علامات خاصی مشخص شده است. علائم تعشیر و تخمیس با دایره‌های زراندود مشخص شده‌اند. علامت تخمیس شبیه به نگارش...
    دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱:۱۲
    این نسخه‌ی قرآن در قطع بیاضی (در قطع 3/12*2/18 سانتی متر) در 309 برگه (618 صفحه) بر روی پوست نگاشته شده است. مساحت بخش مکتوب در هر صفحه حدوداً 8*5/13 سانتی‌متر است. در پایان نسخه‌ی (برگه‌ی 309پشت) نوشته شده است: «کتبه علی بن أبی طالب فی سنة أربعین من الهجرة.» بنا بر اطلاع من، مسئولان عتبه‌ی علویه در نجف اشرف از یکی دو سال پیش قصد داشته‌اند این نسخه را به صورت عکسی منتشر کنند،...
    يكشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۱۱
    تاریخ‌گذاری روایات
    مایکل کوک، ترجمۀ مرتضی کریمی‌نیا
    تاریخ‌گذاری روایات اساساً مسألۀ خاورشناسان است. اگر همانند اهل‌الحدیث، مبنایمان را بر این فرض بگذاریم که اکثر روایات موجود در جوامع حدیثی کهن معتبرند، در آن صورت، سلسله‌سند هر روایت، تاریخ صدور آن را در اختیارمان می‌نهد. از سوی دیگر، چنانچه مسلمانی نگرش انتقادی اهل‌الکلام را بپذیرد، نمی‌تواند به تاریخ‌گذاری آنچه ایشان رد می‌کردند چندان توجه کند. برای...
    پنجشنبه ۹ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱:۰۹
    كُرنلیوس وِرْستیخ، دستور زبان عربی و تفسیر قرآن در نخستین سده‌های اسلامی، لایدن: انتشارات بریل، 1993. 320ص. شابك: 9004098453. Cornilos Versteegh, Arabic Grammar and Qur’anic Exegesis in Early Islam, Leiden: E.J. Brill, 1993. 320pp. ISBN: 9004098453.
    چهارشنبه ۸ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۱۷
    نگارش فرهنگ واژگان قرآنی در بسیاری از زبان‌های اسلامی و غیر اسلامی سابقه‌ای طولانی دارد، و البته قدیم‌ترین این فرهنگ‌ها طبیعتاً در زبان عربی نوشته شده‌اند. از نخستین کتاب‌های با عنوان غریب القرآن، معانی القرآن، مشکل القرآن و مانند آن (در دو قرن دوم و سوم) و نیز تلاش‌های لغویان در فرهنگ‌های زبان عربی (چون خلیل، ازهری، و ابن‌درید) که بگذریم، معروف‌ترین و...
    چهارشنبه ۸ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۴:۴۵
    چکیده: نقل اسرائیلیات، استناد به عهدین در ادبیات دلائل النبوة و مراجعه مستقیم به متن کتاب مقدس به گونه‌های مختلف در تفاسیر قرآنی از آغاز تا دوره‌ی معاصر وجود داشته است. از میان این سه گونه‌ی مختلف، در نخستین تفاسیر قدیم اهل سنت، غلبه‌ی نقل با اسرائیلیات است. همزمان به برخی مطالب عهدین در محاجّه با اهل کتاب نیز استناد می‌شود، و به تدریج در قرون اخیر، اسرائیلیات...
    دوشنبه ۶ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۰:۱۴