kariminia.kateban.com, Articles by Morteza Karimi-Nia
آخرین نوشته ها
لینک های روزانه
    برای ما بنویسید



    نمایش ایمیل به مخاطبین





    نمایش نظر در سایت

    کتابخانۀ حرم علوی (مکتبة الروضة الحیدریة یا الخزانة الغرویة) در نجف اشرف یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های قرآنی و تفسیری را در خود جای داده است. بیش از 500 نسخه‌ از مصاحف قرآن و تفاسیر قرآنی بسیار ارزشمند در این کتابخانه نگهداری می شود که برخی از آنها، بیش از یکهزار سال پیش بر آستان حرم علوی وقف شده‌اند. موضوع این نوشتار کوتاه، اشاره به برخی از قطعات قرآنی متعلق به...
    شنبه ۲۸ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۵:۴۵
    وزیر مغربی (370ــ418 ق) از دانشمندان شیعه در پایان قرن چهارم و آغاز قرن پنجم هجری است. وی نوه‌ی دختری محمد بن ابراهیم نعمانی مؤلف كتاب الغیبة است (نجاشی، ص 69)، و خود در زندگی‌نامه‌ی كوتاه خویش اشاره كرده است كه نسبش از طریق پدر به بهرام گور (م 438 م) از پادشاهان ایران می‌رسد (ابن‌عدیم، 6/2532). به سبب شرافت خانوادگی وزیر مغربی از طرف پدر و مادر، وی در حلب از نخستین سال‌های...
    شنبه ۷ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۲:۴۹
    من مقاله‌ای نوشته‌ام در معرفی قرآنی مترجَم از قرن پنجم هجری و تحلیل متن این ترجمه‌ی فارسی که قرار است در مجله‌ی ترجمان وحی (زمستان 1396) منتشر شود. در این میان، نام مالک بر روی این نسخه (خراسان بنت ابی‌القسم بن علی بن مانکدیم) در اوایل قرن ششم هجری توجهم را جلب کرد. نوشته‌ی حاضر را در معرفی اهمیت این یادداشت مالکیت و تبار جدش، علی بن مانکدیم نوشته‌ام. این نسخه...
    دوشنبه ۲ بهمن ۱۳۹۶ ساعت ۱:۵۳
    درباب نسخه‌ی قرآن مورخ 687 و اشارات آن به خانقاه شیخ ابوالعباس قصاب در شهر آمل اخیراً از سر اتفاق به نام «‌محمد بن ابراهیم بن محمود الحدادی الطبری الاملی» برخوردم که در انتهای نسخه‌ای از قرآن به عنوان کاتب در سال 687 هجری آمده است. از سرگذشت و مالک این نسخه اطلاعی نداشتیم تا آنکه خبر آمد این نسخه در حراج کریستیز لندن در تاریخ 6 اکتبر 2009 عرضه شده و با قیمتی معادل 457...
    شنبه ۲ دي ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۷
    این مقاله به پاس قدردانی از استاد آذرتاش آذرنوش، این نوشتۀ ناچیز را با کمال فروتنی و احترام به ایشان تقدیم می‌دارم. بر خود لازم می‌دانم از آقای ابوالعلا سودآور که مجموعه کاتالوگ‌های شخصی خود از حراج‌های مختلف لندن را برای استفاده در اختیار من نهادند، و نیز از مسئولان و کارکنان بخش نسخ خطی در کتابخانه و موزۀ ملک، کتابخانه و موزۀ آستان قدس رضوی، موزۀ ملی ایران و...
    يكشنبه ۲۶ آذر ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۰۴
    این عنوان رساله‌ای است که من برای دریافت مدرک دانشگاهی ام در سال 1394 نوشته‌ام. در این مدت، گاه پیش می‌آید که دوستانی از من سراغ این اثر را می‌گیرند و من چون می‌دانم به این زودی‌ها احتمالا نمی‌توانم نسخه‌ای ویراسته از آن، همراه با انبوهی یافته‌های دیگرم درباب این مفسر بزرگ شیعه را در قالب کتابی منتشر کنم، اکنون متن رساله را بی کم و کاست، و با اعتراف به...
    سه شنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۶ ساعت ۸:۱۰
    مقایسه‌ای میان نسخۀ 1586 و نسخۀ 4354الف و چند برگۀ قرآنی در حراج‌های لندن چکیده قرآن‌های منسوب به دستخط امامان شیعه(ع) مجموعه‌ای از قدیم‌ترین مصاحف قرآنی در جهان اسلام و به‌ویژه ایران را تشکیل می‌دهند. بیشتر این مصاحف اکنون در کتابخانه‌ها و موزه‌های ایران، و پس از آن در عراق، ترکیه، مصر، یمن، هند، و برخی کشورهای اروپایی چون انگلستان و آلمان نگهداری...
    پنجشنبه ۱۶ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۶
    چکیده: واژه‌ی تکامَد (hapax legomenon در عربی: اللفظ الفرید/ الفرائد) به کلمه‌ای اطلاق می‌شود که تنها یک بار در سراسر یک متن به‌کار رفته باشد. بنابراین به واژه‌ای که تنها یک بار در متن قرآن کریم به‌کار رفته باشد و هیچ مشتق یا هم‌خانواده‌ای از آن، در متن قرآن نباشد، "تکامَد قرآنی" می‌گوییم. مثال‌هایی از تکامَد قرآنی عبارتند از: صَمَد، اِرم، زنجبیل، یقطین، و تسنیم. بر...
    سه شنبه ۲۷ تير ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۱۶
    چکیده تفسیر طبری از جمله‌ی تفاسیر مهم جهان اسلام است. طبری در این اثر از روایات تفسیری شیعه بسیار اندک بهره می‌جوید؛ همچنان که نخستین مفسران شیعه‌ی هم‌عصر وی نیز ـــ چون عیاشی، قمی و فرات کوفی ـــ توجهی به نقل روایات غیر شیعی ندارند. بااینحال، به نظر می‌رسد که این تفسیر علاوه بر اثرگذاری مستقیم بر دیگر تفاسیر عامه‌ی مسلمانان، از اواخر سده‌ی 4ق با تفاسیر شیعی...
    شنبه ۲۴ تير ۱۳۹۶ ساعت ۱:۲۵
    رسم کامل یا ناقص یکی از موارد مهم بررسی در قرآن‌های کوفی کهن، میزان و کیفیت حضور رسم یا املای ناقص در آنهاست. رسم ناقص (scriptio defective) را در برابر رسم کامل (scriptio plena) به کار می‌بریم و مراد از آن بی قاعدگی‌هایی است که به مرور در قرون متأخر رفع شده و در رسم کنونی مصاحف نمونه‌های کمتری از آنها به چشم می‌خورد. فی‌المثل املای شای به جای شی، املای باییت به‌جای بایٰت، املای...
    جمعه ۲۳ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۹:۰۴
    ابواحمد عبدالله بن محمد بن ابی‌علان (321ـ409 ق)، از معتزلیان قرن چهارم، همانند قاضی عبدالجبار همدانی مسند قضاوت داشت و همچون او از معتزلیان بهشمی (پیرو ابوهاشم جبائی) به‌شمار می‌آمد. وی كه شاگرد ابوعبدالله بصری (م 369 ق) بود، در اهواز به تدریس كلام معتزلی و قضاوت اشتغال داشت، و ظاهراً تفسیری بر قرآن نوشته است (ابن‌مرتضی، ص 114)، اما تراجم نگاران اهل سنت همگی به شهرت وی...
    دوشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۲:۵۸
    قرآن‌های عصر اموی: مقدمه‌ای درباب کهن‌ترین مصاحف، نوشته‌ی فرانسوا دِروش، لایدن: انتشارات بریل، 2014. شابک: 9789004255654. François Déroche, Qur’ans of the Umayyads: A First Overview, Leiden: Brill, 2014. Xiv+194 pp. (with 45 illus.), ISBN: 9789004255654. کتاب فوق از آخرین آثار مهم انتشار یافته در حوزه‌ی مخطوطات قرآنی است که اکنون (به قلم من و سرکار خانم آلاء وحیدنیا) به فارسی ترجمه شده و در حال انتشار است. از آنجا که قرار...
    دوشنبه ۲۱ دي ۱۳۹۴ ساعت ۷:۰۱
    بسمله و عدّ الآی: در سراسر این نسخه علائم پایان آیه یا جداکننده‌ی آیات وجود ندارد، و این ــ چنانکه خواهم گفت ــ یکی از علائم متأخر بودن نسخه، و تعلق آن دست کم، به اواخر قرن دوم و سراسر قرن سوم است، اما تخمیس و تعشیر یعنی شمارش پنج‌تایی و ده‌تایی آیات با علامات خاصی مشخص شده است. علائم تعشیر و تخمیس با دایره‌های زراندود مشخص شده‌اند. علامت تخمیس شبیه به نگارش...
    دوشنبه ۱۳ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱:۱۲
    این نسخه‌ی قرآن در قطع بیاضی (در قطع 3/12*2/18 سانتی متر) در 309 برگه (618 صفحه) بر روی پوست نگاشته شده است. مساحت بخش مکتوب در هر صفحه حدوداً 8*5/13 سانتی‌متر است. در پایان نسخه‌ی (برگه‌ی 309پشت) نوشته شده است: «کتبه علی بن أبی طالب فی سنة أربعین من الهجرة.» بنا بر اطلاع من، مسئولان عتبه‌ی علویه در نجف اشرف از یکی دو سال پیش قصد داشته‌اند این نسخه را به صورت عکسی منتشر کنند،...
    يكشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱۲:۱۱
    تاریخ‌گذاری روایات
    مایکل کوک، ترجمۀ مرتضی کریمی‌نیا
    تاریخ‌گذاری روایات اساساً مسألۀ خاورشناسان است. اگر همانند اهل‌الحدیث، مبنایمان را بر این فرض بگذاریم که اکثر روایات موجود در جوامع حدیثی کهن معتبرند، در آن صورت، سلسله‌سند هر روایت، تاریخ صدور آن را در اختیارمان می‌نهد. از سوی دیگر، چنانچه مسلمانی نگرش انتقادی اهل‌الکلام را بپذیرد، نمی‌تواند به تاریخ‌گذاری آنچه ایشان رد می‌کردند چندان توجه کند. برای...
    پنجشنبه ۹ مهر ۱۳۹۴ ساعت ۱:۰۹